Brusselse thema's 8

Reeks: 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14| 15

Taalgebruik in Brussel.
Taalverhoudingen, taalverschuivingen en taalindentiteit in een meertalige stad

Rudi JANSSENS
Brussel, VUBPRESS, 2001, 312 p.
ISBN 90 5487 293 4

download PDF

U kan het boek bestellen bij VUBPRESS
Sinds de afschaffing van de door Vlaanderen als nefast gepercipieerde talentellingen zijn er de laatste vijftig jaar slechts sporadisch gegevens over het taalgebruik in Brussel verzameld. Het gebrek aan een wetenschappelijke inschatting van de taalverhoudingen leidde tot allerlei mythes en vooroordelen. Toch is de Brusselse context de laatste jaren duidelijk veranderd. De federalisering van BelgiŰ, de hervorming van de Brusselse instellingen in 1989 en de grondwetsherziening van 1993 hebben het institutionele kader waarin individuele taalverschuivingen opereren drastisch veranderd. Dit is ook het geval voor de onderwijsinfrastructuur, de gezondheidszorg en de sociaal-culturele instellingen. Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling van de Brusselse arbeidsmarkt. Mede door demografische en culturele ontwikkelingen is Brussel onmiskenbaar tot een multiculturele stad geŰvolueerd, waardoor de taalscŔne niet gereduceerd kan worden tot het contact tussen twee talen.
De wijze waarop meertaligheid in Brussel, gegeven deze multiculturele ruimte, concreet gestoffeerd wordt, vormt de aanleiding tot het schrijven van dit boek. Het geeft een overzicht van de belangrijkste resultaten van een survey-onderzoek dat gevoerd werd door het "Centrum voor de Interdisciplinaire Studie van Brussel".
Het boek richt zich tot iedereen die ge´nteresseerd is in het leven in een meertalige stad in het algemeen en de Brusselse taalsituatie in het bijzonder.


 
Inhoud

Hoofdstuk 1. Brussel vanuit een taalperspectief

1.1. De tweetalige stad
1.2. De migratiestad

Hoofdstuk 2. Methodologie van de kwalitatieve sociolingu´stische benadering

2.1. De talentellingen
2.2. Operationalisering van het taalbegrip
2.3. Opzet van het onderzoek

Hoofdstuk 3. Globaal taalbeeld van Brussel

3.1. Taalgroepen in Brussel
3.2. Taalcompetentie van de Brusselaars
3.3. Taalgebruik in enkele specifieke domeinen
3.4. Taalgroepen of talen als basis voor analyse?

Hoofdstuk 4. De Brusselse Franstaligen

4.1. Franstalige Brusselaars of verfranste Vlamingen?
4.2. Taalkennis van Franstalige Brusselaars
4.3. Taalgebruik van Franstalige Brusselaars
4.3.1. Gezinstaal en taaloverdracht
4.3.2. Taalgebruik in de privé-sfeer
4.3.3. Mediareceptiviteit
4.3.4. Lokale media en verenigingsleven

Hoofdstuk 5. De Nederlandstaligen in Brussel

5.1. Brusselse Vlamingen, Vlaamse Brusselaars of Nederlandstaligen in Brussel?
5.2. Nederlands als invalshoek voor taalonderzoek in Brussel
5.2.1. Theoretische invalshoek
5.2.2. Profiel van Nederlandstaligen in Brussel
5.2.2.1. Geografische spreiding
5.2.2.2. Leeftijdsstructuur
5.2.2.3. Statusverschil
5.2.2.4. Het Nederlands en het dialect in Brussel
5.3. Taalkennis van Nederlandstalige Brusselaars
5.4. Taalgebruik van Nederlandstalige Brusselaars
5.4.1. Overdracht van het Nederlands
5.4.1.1. Taalgebruik met partner en kinderen
5.4.1.2. Onderwijstaal
5.4.2. Taalgebruik in de privé-sfeer
5.4.3. Mediareceptiviteit
5.4.4. Lokale media en verenigingsleven

Hoofdstuk 6. Tweetalige gezinnen in Brussel

6.1. Welke tweetaligheid?
6.2. Profiel van traditionele en nieuwe tweetaligen in Brussel
6.2.1. Tweetaligen in Brussel
6.2.2. Typologie van Brusselse tweetaligen
6.2.3. Gezinsvorming bij tweetaligen
6.3. Taalkennis van tweetaligen
6.4. Taalgebruik van traditionele tweetaligen
6.4.1. Taalgebruik in de privé-sfeer
6.4.2. Mediareceptiviteit en cultuurparticipatie

Hoofdstuk 7. Anderstalige Brusselaars

7.1. Wie zijn de anderstalige Brusselaars?
7.1.1. Diversiteit als gegeven
7.1.2. Profiel van de anderstalige Brusselaars
7.2. Taalkennis van anderstaligen
7.3. Taalgebruik van anderstaligen
7.3.1. Taalgebruik met partner en kinderen
7.3.1.1. Gezinstaal bij Marokkanen
7.3.1.2. Gezinstaal bij Turken
7.3.1.3. Gezinstaal bij Zuid-Europeanen
7.3.1.4. Gezinstaal bij Noord-Europeanen
7.3.2. Taalgebruik in de privé-sfeer
7.3.3. Mediareceptiviteit
7.3.4. Lokale media en verenigingsleven

Hoofdstuk 8. Publiek taalgebruik: Frans als lingua franca

8.1. Taalgebruik in de buurt
8.2. Taalgebruik in de administratie
8.3. Taalgebruik met enkele dienstverleners
8.4. Taalgebruik op het werk
8.5. Taalgebruik en cultuurconsumptie
8.6. Bedenkingen bij het Frans in Brussel

Hoofdstuk 9. Status en gebruik van het Nederlands in Brussel

9.1. Status van een taal
9.2. Gebruik van het Nederlands door de Nederlandstaligen
9.3. Status en functie van het Nederlands voor anderstaligen
9.3.1. Status en functie van het Nederlands voor Franstalige Brusselaars
9.3.2. Status en functie van het Nederlands voor Westerse migranten
9.3.3. Status en functie van het Nederlands voor niet-westerse migranten
9.3.3.1. Taal en integratie
9.3.3.2. Taalvaardigheid en taalgebruik
9.4. Invloed van een meertalige omgeving op het Nederlands

Hoofdstuk 10. De verengelsing van Brussel: realiteit of mythe?

10.1. Engelssprekende Brusselaars
10.2. Kennis van het Engels
10.3. Gebruik van het Engels
10.4. Status en positie van het Engels

Hoofdstuk 11. Enkele aspecten van de relatie taalidentiteit

11.1. Taal en culturele identiteit
11.1.1. Culturele identiteit en stereotypering
11.1.2. Culturele identiteit en etnocentrisme
11.1.3. Culturele identiteit en onderwijs
11.2. Taal en politieke identiteit
11.2.1. Taal en politieke betrokkenheid
11.2.2. Taal en probleemperceptie
11.2.3. Taal en stemgedrag
11.2.4. Taal en stemrecht

Hoofdstuk 12. Beschouwingen over taal en beleid in Brussel

12.1. Sociolingu´stische overwegingen
12.2. Beknopt overzicht van taalgroepen en talen
12.3. Toekomstig taalbeeld van Brussel
12.4. Het 'Brussel-gevoel'
12.5. Politieke uitdagingen voor een meertalige samenleving
12.5.1. Onderwijs in een multilingu´stische samenleving
12.5.2. Politieke participatie in een multiculturele samenleving

Literatuur