De Brusselse negentien gemeenten en het Brussels model



De Brusselse negentien gemeenten en het Brussels model / Les dix-neuf communes bruxelloises et le modèle bruxellois
Els Witte, André Alen, Hugues Dumont, Pierre Vandernoot & Roel De Groof (red./réd.)

Brussel, De Boeck & Larcier, 2003, 726 p.
ISBN 2 8044 1216 4
Te bestellen via info@briobrussel.be



Op 16 en 17 december 2002 ging een interuniversitair colloquium door over de plaats en de werking van de negentien gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Initiatiefnemer was de Wetenschappelijke Onderzoeksgemeenschap 'Onderzoek naar Brussel en andere meertalige (hoofd)steden'.
Dit boek bevat de bijdragen van het colloquium. Vanuit verschillende universitaire instellingen en disciplines (juristen, historici, sociologen, politicologen, demografen, economen) leveren specialisten een bijdrage.
Het eerste deel behandelt het ontstaan en de evolutie van het fenomeen van de 19 gemeenten en het Brussels model en van de politieke en juridische aspecten ervan. Het tweede deel schetst een gediversifieerd beeld van de 19 gemeenten, met de sociaal-economische, demografische, ruimtelijke, electorale, politieke en taalkundige aspecten en de minderhedenproblematiek. Het derde en vierde deel is gewijd aan de verhouding tussen de gemeenten en respectievelijk de gemeenschappen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
De multidisciplinaire aanpak en de analyse van de verbanden met de diverse overheden maken het mogelijk om (het eigen karakter van) de moeilijkheden van deze 19 gemeenten beter te begrijpen en bijgevolg op zoek te gaan naar perspectieven voor de toekomst.
De kwaliteitsvolle en dikwijls vernieuwende bijdragen zijn geschreven in de taal van de auteur, maar worden voorafgegaan door een samenvatting in het Frans en het Nederlands. De inleiding, de samenvattngen en de conclusies zijn tevens in het Engels vertaald.

INHOUDSTAFEL


Inhoud/Contenu
pp.
Inleiding, Redactie VII
Introduction, Rédaction XIII
Introduction, Editors XIX
Allocution d'ouverture F-X de Donnéa (Ministre-Président de la Région de Bruxelles-Capitale) XXV
Openingstoespraak F-X de Donnéa (Minister-President van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest)

XXXI
I. Ontstaan en evolutie van het fenomeen 19 gemeenten / Le phénomène des 19 communes: origines et évolutions
De kwestie Groot-Brussel en de politieke metropolisering van de hoofdstad (1830-1940). Een analyse van de besluitvorming en de politiek-institutionele aspecten van de voorstellen tot hereniging, annexatie, fusie, federatie en districtsvorming van Brussel en zijn voorsteden, De Groof Roel 3-55
Groot-Brussel tijdens WOII (1940-1944), Wouters Nico 57-81
Le Grand-Bruxelles et les après-guerres, Kesteloot Chantal 83-106
De bestuurlijke organisatie van Brussel in een comparatief perspectief: tussen centralisering en decentralisering, Deschouwer Kris & Van der Schoot Wim 107-117
La collaboration policière à Bruxelles, Smeets Sybille & Tange Carrol

119-140
II. L'image contrastée des 19 communes / Het gediversifieerd beeld van de 19 gemeenten


A. Sociaal-economische en -demografische aspecten / Aspects socio-économiques et -démographiques
Des indicateurs de performance pour les communes bruxelloises, Lambert Jean-Paul, Taymans-Blondiau Michèle & Van Droogenbroeck Nathalie 145-164
Income Tax Base Evolution in Brussels 1980-1999: The Budgetary Value of the Rich, Ashworth John, Geys Benny & Heyndels Bruno 165-181
La politique du logement, Zimmer Pol 183-207
La politique communale de l'aménagement du territoire, Lambotte Françoise 209-229
Les communes bruxelloises et le problème de la mobilité: entre autonomie et convergence, Misonne Delphine & Hubert Michel

231-253
B. Aspects politiques et linguistiques - La problématique des minorités / Taal en politiek - Beleidsperspectieven en minderheden
Le profil électoral des communes bruxelloises, Mabille Xavier 257-260
Politieke participatie en zelforganisatie van allochtonen in de Brusselse gemeenten. Een verkenning, Jacobs Dirk & Swyngedouw Marc 261-289
La politique communale vis-à-vis des populations issues de l'immigration, Rea Andrea 291-309
De Vlaamse vertegenwoordiging in de Brusselse gemeenten. La représentation flamande dans les communes bruxelloises, Delgrange Xavier, Mares Ann & Meier Petra 311-339
Taalgebruik in de Brusselse gemeenten, Janssens Rudi 341-368
Le personnel communal et la législation linguistique à Bruxelles, Vandernoot Pierre & Marique Yseult

369-423
III. De gemeenten en de gemeenschappen / Les communes et les communautés
De relatie tussen en het beleid van de Brusselse gemeenten en de Vlaamse gemeenschapsinstellingen, 1994-2001, Fransen Jan & Rodriguez Magaly 427-467
L'intervention des communes dans les matières communautaires à Bruxelles, Gallez Laurence & Vandecappelle Annick

469-491
IV. Les communes et la région / De gemeenten en het gewest
Autonomie communale et spécificité bruxelloise: une première approche, Kesteloot Chantal 495-509
De regionalisering van de Gemeentewet: constitutionele aspecten, Velaers Jan 511-542
Les communes bruxelloises dans leur relations avec les autres niveaux de pouvoirs, Van Bol Jean-Marie 543-556
De financieel-politieke relatie tussen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Brusselse gemeenten, 1994-2001: analyse van de gewestelijke fondsen en toelagen voor de Brusselse gemeenten, Vaesen Joost 557-584
Het gemeentelijk personeelsbeleid: het Sociaal Handvest, Schmidt Hildegard

585-610
Conclusies
De Brusselse negentien gemeenten: sinds het begin van de 19de eeuw het voorwerp van een controversieel debat, Witte Els 613-615
Het gediversifieerd beeld van de 19 gemeenten. Sociaal-economische, -demografische en -geografische aspecten, de Coorebyter Vincent 617-619
Taal en politiek: beleidsperspectieven en minderheden, Phalet Karen 621-624
Betrekkingen tussen de Brusselse gemeenten en de instellingen met bevoegdheid in communautaire aangelegenheden, Dumont Hugues 625-632
De gemeenten en het gewest, Alen André

633-635
Conclusions
Les dix-neuf communes bruxelloises: objet d'un débat controversé depuis le début du 19ème siècle, Witte Els 639-641
L'image contrastée des 19 communes. Aspects socio-économiques, -démographiques et -géographiques, de Coorebyter Vincent 643-645
Langue et politique: aspects politiques et linguistiques - la problématique des minorités, Phalet Karen 647-650
Les relations entre les communes bruxelloises et les institutions compétentes dans les matières communautaires, Dumont Hugues 651-658
Les communes et la région, Alen André

659-661
Summaries in English

665-698
Conclusions in English
The Nineteen Brussels Municipalities: a controversial Issue since the early 19th Century, Witte Els 701-703
Contrasting Images of the 19 Municipalities. Socio-economic, -demographic and -geographical Issues, de Coorebyter Vincent 705-707
Language and Politics: Authorities and Minorities, Phalet Karen 709-712
Relations between the Brussels Municipalities and the Community Institutions, Dumont Hugues 713-720
The Municipalities and the Region, Alen André 721-723


Zonder een degelijke kennis van de wijze waarop de gemeentelijke 'onderbouw' in elkaar zit, functioneert, evolueert en zich verhoudt tot de 'hogere' overheden, is het bijzonder moeilijk een diepgaande analyse van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te maken. Vanuit wetenschappelijk oogpunt is dit onderwerp dan ook bijzonder relevant. Dat Brussel zijn 'kleinschalige' structuur behouden heeft, is op zichzelf opmerkelijk. De vergelijking met grootschalige fusiebewegingen in andere groot- en hoofdsteden dringt zich op. Het lokale niveau blijft echter om verschillende redenen erg belangrijk: daar is immers de identificatie vanwege de burger het sterkst. De uitholling van de gemeentelijke bevoegdheden en van de gemeentelijke autonomie is eveneens een proces dat overal volop in ontwikkeling is. Zeker in Brussel. De impact van dit proces op het beleid nagaan, is bijgevolg een interessante vraagstelling. Het actualiteitsgehalte van het onderwerp spreekt voor zich. De verdere regionalisering van de gemeentewet is er een goed voorbeeld van. De onderzoeksgemeenschap koos uiteraard voor een interdisciplinaire en interuniversitaire aanpak. De centrale probleemstelling werd in vier sessies behandeld. Ter introductie werden een aantal controversies sinds het begin van de 19de eeuw besproken. In de tweede sessie werd een gediversifieerd beeld geschetst van de socio-economische, -demografische, -geografische aspecten, taal en minderhedenbeleid. De derde sessie was gewijd aan de verhouding tussen de gemeenten en de gemeenschappen. Tenslotte legde een vierde sessie zich toe op de verhouding tussen de gemeenten en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.